در عصر رسانه، آیا کوزه گر از کوزه شکسته آب میخورد؟

اگر رسالت رسانه را آگاهی بخشی بدانیم، خود رسانه ها امروز چقدر از نتایج کارهایشان آگاهند؟
در عصر رسانه تک تک افراد جامعه میتوانند یک رسانه باشند.
به طور ملموس هر کسی که یک گروه تلگرامی، یک کانال، یک سایت، یک صفحه در اینستاگرام یا فیس بوک، یک اکانت در توییتر یا هر شبکه اجتماعی دیگر دارد در واقع مالک یک رسانه است.
هر رسانه مخاطبانی دارد. در شبکه های اجتماعی بدلیل شناخت نسبی که بواسطه جنس آنها بین مخاطب و مالک رسانه وجود دارد، سطح اعتماد خیلی بالاست و به طور ناخودآگاه و مستتر نفود کلام و بازنشر پیام ها بیش از حد معمول است.
در این رسانه ها شاید ماموریت فقط آگاهی بخشی نباشد. ایجاد حس مشترک، انتقال احساسات و عواطف و… هم ممکن است جزو اهداف باشد اما ظرف زمان برای مخاطب ها محدود است.
هر کس نهایتا ۲۴ ساعت در طول روز فرصت دارد. ۸ ساعت مشغول استراحت است، ۲ ساعت مشغول صرف غذاست، ۸ ساعت مشغول کار است. میماند ۶ ساعت. ۶ ساعت مفید در اختیار رسانه هاست. از تلوزیون و سینما و تئاتر و روزنامه بگیر تا امروز انواع شبکه های اجتماعی. جالب اینکه روزانه درصد مخاطبان شبکه های اجتماعی هم بلحاظ کمی و هم کیفی افزایش میابد.
یعنی شاید افراد بیش از ۹۰ درصد زمان خود را در شبکه های اجتماعی بگذرانند.
با در نظر گرفتن این پیش فرض ها، سوال اینست:
آیا رسانه مشغول آگاهی بخشی است؟
آیا رسانه خودش به راهی که میرود آگاه است؟ آیا از نتایج خود و تاثیر خود بر جامعه آگاه است؟ یا کوزه گر دارد از کوزه شکسته آب میخورد؟
چند موضوع به ذهنم میرسد که نشان میدهد رسانه دارد از کوزه شکسته آب میخورد!
حتما میدانید چرا اصطلاح کوزه گر از کوزه شکسته آب میخورد را انتخاب کردم. چون کوزه گر کوزه های سالم خود را برای کسب ومنافع مادی بیشتر میفروشد و برای خودش چیزی باقی نمیگذارد. یعنی منافع و مطامع اقتصادی منجر به این میشود که خودش را فراموش کند.
اصحاب رسانه امروز هم همینطور هستند.
رسانه های معطوف به شبکه های اجتماعی به دو دسته تقسیم میشوند.
۱- تولید کنندگان محتوا
۲- بازنشر دهندگان محتوا
دسته دوم در عین اینکه بسیار مهم هستند از نظر من چندان عامل بیماری زا نیستند. آنها در واقع سلول های بیمار شده هستند که باید برای آنها فکری کرد و منجر به نابودی میشوند اما خود منشا بیماری نیستند. در واقع ناقل بیماری اند.
دسته اول که رسانه های اجتماعی تولید کننده محتوا هستند امروزه بخاطر اهداف اقتصادی اهداف رسانه را کنار گذاشته اند و در واقع ناآگاهانه در حال تولید محتوا با اهداف تجاری هستند. آگاهی بخشی های آنها معمولا در حد اطلاع رسانی است. مثلا مشاهده کلیپ رقص فلان بازیگر چه آگاهی به مخاطب میافزاید؟ که متاسفانه این محتوا بسیار سریع و خوب بازنشر میشود.
اگر این کلیپ ۲ دقیقه باشد و توسط ۱ میلیون نفر مشاهده و بازنشر شود یعنی ۲میلیون دقیقه (معادل ۳ سال و ۱۰ ماه) از وقت این مردم صرف این کلیپ میشود. اگر این کلیپ ۲ مگابایت فضا اشعال کند ۲ میلیون مگا بایت (معادل ۱۹۵۳ گیگابایت) اینترنت مصرف میشود. یعنی این کلیپ یا با ادعا و یا بدون ادعا از طریق رسانه مدرن شبکه اجتماعی جای رسانه های مفید و آگاهی بخش را میگیرد ولی هیچ آگاهی به مخاطب نمیدهد و تنها هزینه های سرانه مردم را بالا میبرد و پول به جیب این زنجیره بی ارزش میریزد.
اما چه منافع اقتصادی برای این تولید کنندگان محتوا وجود دارد؟
۱- بالا بردن تعداد اعضای کانالشان برای آنها به صورت تابع نمایی رشد درآمدی ایجاد خواهد کرد. مثلا کانالی که ۱۰۰ هزار عضو دارد برای هر تبلیغی که در کانال خود قرار میدهد حدود ۱۰۰ هزار تومان دریافت میکند. برخی از این کانال ها درآمد ماهیانه ۳۰ میلیون تومانی را تجربه میکنند.
۲- شرکت های تامین کننده اینترنت و اپراتورها بواسطه استفاده کاربران از اینترنت درآمدهای هنگفتی بدست می آورند.
۳- شرکت هایی که در این کانال ها تبلیغ کالا یا خدمات خود را میکنند با توجه به نوع این رسانه ها که معطوف به شبکه های اجتماعی هستند و اعتماد بیشتری در آنها وجود دارد به درآمدهای بیشتری میرسند.

در نتیجه اگر کالای رسانه را آگاهی بدانیم، رسانه ها خودشان کمترین سهم را از آگاهی دارند و به دلیل منافع زیاد، ترجیح میدهند ناآگاه بمانند.
مردم که دیگر تنها مخاطب نیستند، بلکه خودشان هم جزیی از این سیستم رسانه ای هستند معمولا بیمار شده اند. بازنشر این محتواهای کاذب توسط آنها تنها صاحبان این محتواها را خوشحال میکند و آسیب های فراوانی را به جوامع بشری وارد میکنند.
بهتر است هریک از ما به عنوان یک رسانه آگاه باشیم…

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *